calendar 05 Dec 10:56
eye 42
comments 0
comments Manba: zarnews

Samarqand – asrlarni o'zida mujassam etgan tarix

image

Samarqand nafaqat O'zbekistonning, balki dunyo tamaddunining eng qadimgi markazlaridan biri bo'lib, jahon madaniyati va fani rivojiga katta hissa qo'shgan shaharlardan. Temuriylar yaratgan arxitektura yodgorliklari bugun dunyo hamjamiyatining eʻtirofiga sazovor bo'lmoqda.

Mustaqillik yillarida Samarqand shahridagi madaniy merosimiz, tarixiy arxitektura yodgorliklarini tiklash va qayta taʻmirlash, ayniqsa, eski shahar qismini qayta qurish, obodonlashtirish bo'yicha samarali ishlar amalga oshirildi. Bugun tarix va zamonaviylik uyg'unligi asosida qad rostlagan al-Moturidiy, qayta tiklanayotgan Imom al-Buxoriy majmualari shular jumlasidan.

Samarqandning tarixiy madaniyati ildizlari eramizdan avvalgi I ming yilliklarga borib taqaladi. Asrlar mobaynida 10-15 metrgacha ko'milib ketgan arxeologik qazilmalari bilan mashhur bo'lgan qadimiy Afrosiyob aholisi VI-VIII asrlarda hozirgi Samarqand shahri yaqinidagi tepaliklarda, taxminan 2 kvadrat kilometr maydonda yashagan. Samarqand shahrida qad rostlagan obida-yu inshootlar ko'rkamligi, mahobati hamda ulug'vorligi bilan o'z davrida nom qozongan. Bugun ham ushbu anʻana davom etmoqda. Meʻmorchilik namunalari devorlaridagi naqshlar, turli ko'rinishdagi geometrik shakllarning barchasi muayyan maʻno kasb etishi bilan ham o'ziga xos.

Qadimgi Afrosiyob tepaliklari bo'ylab Shohizinda meʻmorchilik ansamblining 11 ta maqbara hamda majmuasi joylashgan bo'lib, ular qandaydir reja asosida emas, o'z-o'zidan yuz yillar davomida barpo etilgan. Shohizinda ("Tirik shoh")ning shuhrati Afrosiyob gullab-yashnagan davrlarda shu darajada yuqori ediki, o'sha davrdagi islom peshvolari u bilan kurashishga hayiqishganligi manbaalarda keltirib o'tilgan. Uning shuhrati to'g'risida xalq orasida afsonalar mavjud. Ulardan biri Muhammad Qusam ibn Abbos payg'ambarimizning amakivachchasi ekanligi haqida.

Eski shaharga kirish darvozasi oldidagi maydonda joylashgan "Bibixonim" nomidagi go'zal masjid esa to'rtta inshootdan iborat bo'lib, bir-biri bilan aylanma gumbazli va uch qatorli tosh devorlar orqali bog'langan - kirish galeriyasi, asosiy masjid va ikkita kichik masjidlardir.

Samarqand – har bir obidasi, inshootida yillar, asrlarni mujassam etgan o'ziga xos tarix, afsonaviy shahar. Jahon tamadduniga beshik bo'lgan bu shaharning tarixiy ildizlari, rivoji hamda jahon taraqqiyotiga qo'shgan hissasi xususida nafaqat mamlakatimiz olimu fozillari, balki jahonning taniqli tadqiqotchilari ham izlanishlar olib borib, hali hanuz yangidan-yangi maʻlumotlar taqdim etishmoqda. Bir so'z bilan aytganda, ko'hna Samarqand necha asrlarki, insoniyatni lol qoldirishda davom etmoqda.

Farangiz JABBOROVA,

Registon ansambli gid-ekskursavodi.


Doʻstlaringiz bilan ulashing

04 Jan 21:00
 
44
0
postda.uz

KO‘PRIK

Bir kuni akaning eshigi taqilladi. Ostonada katta yoshli odam turardi... – Men ustaman, ish qidirib yuribman. Balki, hovlingizda menbop yumush topilib qolar, – dedi.– Ha, albatta. Hovlini kesib o‘tgan ariqni ko‘ryapsizmi? O‘tgan haftada ukam kovlatdi, o‘zicha hovlini ajratib, yerni chegaralab qo‘ydi. Bu yerda yetarlicha taxta bor, – dedi omborxonaga ishora qilib. – Hovlini butkul ajratish uchun o‘sha ariq bo‘ylab to‘siq qurib bering. Usta darhol ishga kirishdi

09 Feb 05:00
 
18
0
xs.uz

“... Har vaʼdaki, aylasa vafodur anga shart”

Xususan, buyuk ajdodimiz sheʼriyatda gʻazaldan tashqari oʻz davrida keng tarqalgan lirik janrlarning turli koʻrinishlardagi takomiliga erishar ekan, estetik tamoyillarning yangi qirralarini namoyish etadi.Jumladan, 'Badoeʼ ul-bidoya' devonidan 85 ruboiy oʻrin olgan va ularning aksariyati ruboiyi-taronadir. Bu ruboiylar orasida tabiat moʻjizalarining goʻzal tasviri berilgan moʻjaz lavhalar uchraydi:Suv koʻzgusini bogʻ aro aylarda shitobSiymob qilur erdi taharruk bila tob.Day qildi bu s

18 Jan 19:05
 
51
0
xs.uz

“Nasxi Buxoriy” xatini kim ixtiro qilgan?

Ular orasida Buxoro xattotlik maktabi alohida ajralib turadi. U XVI'XVII asrlarda taraqqiyotning yangi bosqichiga koʻtarildi. Mashhur xattotlar yetishib chiqdi. Buni bir jihatdan mazkur davrda Buxoroda madaniy hayot maʼlum darajada rivojlanish pillapoyasiga koʻtarilgani bilan ham izohlash mumkin. Aynan shu davrda Hirot xattotlari va musavvirlaridan bir qismi Buxoroga keladi. Pirovardida Buxoroning oʻziga xos boʻlgan yangicha kitobat va husnixat sanʼati rivoj topadi.XVI'XVII asrlarda yashab

13 Jan 14:25
 
37
0
postda.uz

«ЗЕЛЕНАЯ» ЭКОНОМИКА – ОСОБЕННОСТИ И ФАКТОРЫ РАЗВИТИЯ

Урок духовности и просвещения По инициативе главы нашего государства пять лет назад начаты масштабные работы по коренному реформированию энергетического сектора страны. Поставлены перспективные цели и задачи по развитию возобновляемых источников энергии (ВИЭ), в закон