calendar 25 Jan 15:23
eye 87
comments 0
comments Manba: postda.uz

XALQIMIZNING ASL O‘G‘LONI

image

Yaqin tarix sahifalaridan

Mamlakatimiz ichki ishlar organlarining tashkil topishi va shakllanishida xalqimizning ko‘plab vatanparvar, mard va fidoyi o‘g‘lonlarining hissasi beqiyos bo‘lgan. Shulardan biri o‘tgan asr boshlarida Xiva shahrida ish boshlagan militsiya boshqarmasi boshlig‘i lavozimida faoliyat ko‘rsatgan Nazir Sholikorovdir.

1920-yil 2-fevral kuni poytaxti Xiva shahri bo‘lgan Xorazm Xalq Respublikasi tuzilgani e’lon qilinishdi. Shundan so‘ng respublikada huquq-tartibotga qat’iy amal qilinishini ta’minlovchi maxsus tuzilmaga ehtiyoj tig‘ildi. Tarkibi, vazifalari va ish uslubi Xiva xonligi davridagi mirshablik tuzumidan keskin farq qiluvchi ishchi-dehqon militsiyasi ana shunday tashkilotlardan biri bo‘lishi kerak edi. Shu bois, oradan ko‘p o‘tmay, aniqrog‘i, shu yilning 9-aprelida Xorazm Xalq Respublikasi hukumati bir necha nozirliklar qatori Ichki ishlar nozirligini ham ta’sis etdi. «Mamlakatda militsiya boshqarmasini tashkil etish va Xiva shahrini himoya qilish to‘g‘risida»gi qarorga ko‘ra, militsiya boshqarmasi Ichki ishlar nozirligi tarkibida emas, balki Adliya nozirligi qoshida tuzilganligi qayd qilindi. Adliya noziri lavozimiga o‘z davrida huquqiy bilimi, tajribasi bilan xalqqa tanilgan davlat arbobi Bobooxun Salimov, militsiya boshqarmasi boshlig‘i sifatida «Yosh xivaliklar» harakatining faollaridan biri Nazir Sholikorov tayinlandi.

Nazir Sholikorov 1881-yilda Xiva shahrida savdogar Qurbonniyoz Sholikorov xonadonida tug‘ilgan. Dastlab u Xivadagi eski maktab va madrasada tahsil oladi. Keyinchalik Orenburg, Moskva, Sankt-Peterburg shaharlariga savdo ishlari bilan borib, rus tilini o‘rganadi.

U dunyo kezib, Yevropa madaniyati, ilm-fani yutuqlari bilan tanishgan, shuning uchun hamon o‘rta asr ruhidagi ishlab chiqarish va boshqaruv hukmronlik qilayotgan Xiva xonligida islohotlar o‘tkazish tarafdori bo‘lgan. Shu maqsadda 1904-yili tashkil etilgan «Jamiyati xayriya» uyushmasiga birinchilardan bo‘lib a’zo bo‘ladi. Tashkilotning asosiy maqsadi o‘lkada jadid maktablarini ochish va ma’rifatparvarlik g‘oyalarini keng tarqatishdan iborat edi.

Bundan tashqari, 1914-yil avgustda «Yosh xivaliklar» partiyasini tuzishda Nazir Sholikorov Polvonniyoz hoji Yusupov, Boboniyoz Jumaniyozov, Husainbek Matmurodov, Xudoybergan Devonov va Bobooxun Salimovlar bilan bir safda bo‘ladi. Partiyaning faol a’zosi sifatida Isfandiyorxon va Junaidxon, keyinchalik sovet ma’murlari tomonidan ta’qib qilinishiga qaramasdan, tabiatan adolatparvar va o‘ta jasur inson bo‘lgani uchun ham olib borayotgan kurashdan aslo to‘xtamaydi.

N. Sholikorov 1920-yilda Xiva xonligining tugatilishi va Xorazm Xalq Respublikasini barpo etilishida faol qatnashgan.

Nazir Sholikorov 1920-yil 9-apreldan boshlab militsiya boshqarmasining boshlig‘i sifatida faoliyat ko‘rsatadi. Militsiya saflariga adolatparvar, fidoyi kishilarni ishga olishga harakat qiladi, o‘z bilim va tajribalarini o‘rgatib, ularga amaliy yordam beradi. Afsuski, uning militsiya boshqarmasi boshlig‘i sifatidagi faoliyati uzoq davom etmaydi. Bir yillik faoliyatidan so‘ng, 1931-yilga qadar yangi ochilgan kooperativda, Xiva shahar mudofaa bo‘limi boshlig‘i lavozimida ishlab, pensiyaga chiqadi. Ammo ta’qibdan qutula olmaydi. 1933-yilda qamoqqa olinib, 5 oy davomida qamoqda bo‘ladi.

Mustabid tuzum qatag‘onlari xalqimizning ko‘plab mard farzandlarining umriga zomin bo‘ldi. Ming taassufki, Nazir Sholikorov bu qatag‘ondan chetda qolmadi. 1937-yil 25-avgust kuni uni qamoqqa olish uchun qayta qaror qilinadi. Unga Fayzulla Xo‘jayev, Davlat Rizayev kabi «xalq dushmanlari»ning «dumi», Angliya agenti, degan ayblovlar qo‘yiladi.

Tarixchi olim Bahrom Irzayev N.Sholikorovning so‘nggi kunlari haqida shunday yozadi: «Uning ishi 1938-yil 5-oktabr kuni soat 10:10 dan 10:25 gacha davom etdi. Sud bayonnomasida yozilishicha, u o‘ziga qo‘yilgan barcha ayblarini tan olgan va so‘zining so‘ngida o‘zining jonini asrab qolishlarini so‘ragan emish... Vaholanki, Nazir Sholikorov 4-oktabr tunida otib tashlangan edi...»

Manbalarda keltirilishicha, 1937-yil 25-avgust kuni to‘ldirilgan anketada N.Sholikorovning oila a’zolari, ya’ni turmush o‘rtog‘i Bibijon Masharipova (42 yosh), qizlari Azizaxon (18 yosh), Hojarxon (9 yosh), Soraxon (6 yosh), o‘g‘li Fayzulla (4 yosh) va kenja qizi Maryamxon (4 oylik)lardan iborat deb ko‘rsatilgan. Uning qarindoshlaridan biri Sobir Sholikorov esa: «Biz Nazir buvamning kenja qizi Maryam ammamiz bilan doimiy qarindoshlik aloqasida bo‘lganmiz. U kishi To‘rtko‘lda yashardi, 2004-yil vafot etgan...», deya guvohlik beradi.

1958-yil 8-mart kuni N.Sholikorov­ning turmush o‘rtog‘i Bibijon Masha­ripova ichki ishlar organiga ariza bilan murojaat etadi. Shundan so‘ng Nazir Sholikorovning ishi qayta ko‘rilib, o‘sha yilning 4-dekabrida sobiq ittifoq Oliy sudi harbiy kollegiyasi tomonidan oqlanadi.

Xudoybergan JABBOROV,

o‘z muxbirimiz.

Xorazm viloyati.

 


Doʻstlaringiz bilan ulashing

11 Apr 13:55
 
34
0
postda.uz

ЙЎЛ ҲАРАКАТИ ҚОИДАЛАРИГА АМАЛ ҚИЛИНГ!

Ҳозирги кунда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан йўлларда хавфсизликни таъминлаш борасида нафақат ҳайдовчилар, балки пиёдалар, айниқса, болалар ўртасида профилактик тадбирлар ўтказилиб, уларнинг соҳага оид билимларини мустаҳкамлашга катта эътибор қаратилмоқ

11 Apr 13:55
 
31
0
postda.uz

PSIXOLOGIK TRENINGLAR, SAF MASHG‘ULOTLARI, SPORT O‘YINLARI

O‘zbekiston Respublikasi IIV Qorovul qo‘shinlariga qarashli 7532-harbiy qismning 2-batalyonida Navoiy viloyatida yashovchi 30 yoshgacha bo‘lgan xotin-qizlar bilan “Yangi O‘zbekistonning vatanparvar yoshlari” shiori ostida o‘quv yig‘ini o‘tkazildi.Unda viloyat IIB HPB, Probasiya bo‘limi, MMI va KBTX psixologlari, viloyat Oila va xotin-qizlar boshqarmasi, Xotin-qizlar tadbirkorlik markazi, Ayollarni reabilitasiya qilish va moslashtirish hududiy bo‘limi mas'ul xodimlari ishtir

11 Apr 13:55
 
27
0
postda.uz

ALOHIDA E’TIBOR QARATILDI

Chirchiq shahrida ertangi kunimiz egalarini vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ularni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash va muammolarini manzilli hal etishga qaratilgan tadbir bo’lib o’tdi. Unda Toshkent viloyati IIBB, shahar va tuman IIB mas’ul rahbarlari hamda ichki ishlar organlariga biriktirilgan yoshlar ishtirok etishdi.Tadbir davomida ular Chirchiq oliy tank qo‘mondonlik muhandislik bilim yurtida  bo‘lib, ushbu ta’lim muassasasining o‘quv-ta

11 Apr 14:01
 
24
0
xs.uz

Oʻzbekistonda ilk bor Osiyo – Tinch okeani mintaqasidagi savdoni soddalashtirish boʻyicha nufuzli anjuman oʻtkazilyapti

Abdulaziz Yoʻldoshev/'Xalq soʻzi'. Samarqandda Oʻzbekiston Respublikasi investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Osiyo taraqqiyot banki (OTB) va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Osiyo va Tinch okeani boʻyicha iqtisodiy va ijtimoiy komissiyasi (ESCAP) hamkorligida Osiyo ' Tinch okeani mintaqasida savdoni soddalashtirish masalalariga bagʻishlangan 11-xalqaro forum boʻlib oʻtmoqda.Unda 30 dan ortiq mamlakatdan 250 nafardan ziyod xususiy va davlat kompaniyalarining masʼullari, xalqaro