calendar 10 May 13:30
eye 20
comments 0
comments Manba: postda.uz

TIRIK AFSONA

image

1961-yilning 12-aprel kuni fazogir Yuriy Gagarin insoniyat tarixida kosmosga birinchi parvozni amalga oshirdi. U «Vostok» fazoviy kemasida «Boyqo‘ng‘ir» kosmodromidan parvoz qilib, 1 soatu 48 daqiqada Yer sayyorasini bir marta aylanib chiqqan, Koinotga parvozi uchun unga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berildi. 

BMT Bosh Assambleyasining 2011-yil 7-apreldagi rezolyutsiyasi bilan mazkur sana Butunjahon aviatsiya va kosmonavtika kuni sifatida dunyo miqyosida nishonlanib kelinmoqda. 

O‘zbekiston ham kosmonavtika rivojiga sezilarli hissa qo‘shgan. Jumladan, Qozog‘istondagi «Boyqo‘ng‘ir» kosmodromi qurilishida o‘zbeklar faol ishtirok etishgan. U yerga respublikamizdan aloqa­chilar, quruvchilar va boshqa mutaxassislar yuborilgan. 

Shu o‘rinda fazogir Vladimir Jonibekov haqida ham to‘xtalib o‘tish joiz. U 1942-yil 13-mayda hozirgi Toshkent viloyatining Bo‘stonliq tumanidagi Iskandar qishlog‘ida dunyoga kelgan. Otasi harbiy, onasi hamshira bo‘lgan. «15 yoshga kirganimda ilk bora samoga sun’iy yo‘ldosh uchirildi. Shu ondayoq menda koinotga uchish orzusi paydo bo‘lgandi» – deb eslaydi V. Jonibekov o’z xotiralarida. Bo‘lajak fazogir, fizika, astronomiya fanlari va rassomchilik san'atiga qiziqqan. Barcha fanlarni puxta o‘zlashtirib, maktabni oltin medalga bitirgan. 1953-1958-yillari Toshkentdagi IIVga qarashli Suvorov nomidagi harbiy bilim yurtida ham o‘qigan. 

V. Jonibekov besh marta fazoda bo‘lgan (barcha parvozlarini umumiy hisoblaganda, kosmosda 145 kun 15 soat 58 daqiqa 29 soniya) o‘zbekistonlik birinchi kosmonavt hisoblanadi. U eng uzoq davom etgan – beshinchi parvozi (1985-yil 6-iyun – 26-sentabr)da «Soyuz T-13» kemasi kapitani sifatida «Salyut-7» orbital stansiyasi ustidan nazoratni tiklash uchun yuborilgan va 115 sutkada ortga qaytgan. Ta’kidlash kerakki, u ilk koi­notga ko‘tarilishini 1978-yil 10–16-yanvar kunlari amalga oshirgandi. Ikki bor Sovet Ittifoqi Qahramoni bo‘lgan 

V. Jonibekovga 1985-yili «aviatsiya general-mayori» unvoni berilgan. O‘z nomini manguga muhrlagan fazogir intervyularining birida O‘zbekistonda mashhur bo’lgan g‘o‘zaning ikki xil navlari urug‘ini fazoda ekib, tuproqni yorib chiqqan 20 ta urug‘ni ko‘ksiga solib olib tushganligini ham ta’kidlagan. 1985-1990-yillarda O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining deputati sifatida ham faoliyat yuritgan. Koinotdagi 3170-sonli kichik sayyora uning nomi bilan ataladi.


1984-yilda Toshkentdagi «Kosmonavtlar» metro bekati yonida tirik afsona Vladimir Jonibekovning haykaltarosh Yakov Shapiro tomonidan yaratilgan bronza byusti o‘rnatilgan. Tabarruk 80 yoshga to‘lishi munosabati bilan esa u 2022-yilda O‘zbekiston Prezidentining farmoniga muvofiq «Do‘stlik» ordeni bilan mukofotlangan. 


Bugungi kunda V. Jonibekov Rossiyaning Moskva viloyatida istiqomat qiladi va O‘zbekistonga tez-tez kelib turadi. Sirdaryo viloyati Shirin shahridagi maktablardan biriga ham Vladimir Jonibekov nomi berilgan.


Abror POYONOV tayyorladi.


Doʻstlaringiz bilan ulashing

10 May 21:10
 
39
0
qalampir.uz

Ramzan Qodirovning jiyani “Jasorat” ordeni bilan taqdirlandi

Checheniston rahbari Ramzan Qodirovning 27 yoshli jiyani Hamzat Qodirov “Jasorat” ordeni bilan taqdirlandi. Bu haqda bugun, 10 may kuni Rossiya Davlat Dumasiga Chechenistondan saylangan deputat Adam Delimxonov ma’lum qildi.  Uning yozishicha, orden bilan taqdirlash to‘g‘risidagi farmonni Rossiya Prezidenti Vladimir Putin imzolagan. Mukofot berilishining aniq sabablari noma’lum. Delimxonov o‘z postida Hamzat Qodirov Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushining boshidan

23 Apr 03:36
 
19
0
xs.uz

Turkiya Kurdiston ishchilar partiyasi kuchlariga qarshi quruqlikda operatsiya oʻtkazadi

Turkiya Qurolli kuchlari prezident Rejep Tayyip Erdogʻanning Iroqqa tashrifidan soʻng Kurdiston ishchilar partiyasiga (KIP) qarshi keng qamrovli quruqlikdagi operatsiya oʻtkazadi. Bu haqda 'Hurriyet' gazetasi oʻz manbalarga tayanib xabar bermoqda.Erdogʻanning Iroqqa tashrifi 22-aprel, dushanba kuni rejalashtirilgan.Nashrga koʻra, Turkiya Qurolli kuchlari yoz oylarida Iroq shimolida KIPga qarshi keng koʻlamli quruqlikdagi harbiy operatsiya oʻtkazishni kutilmoqda.Erdogʻan Anqara yozda Iro

18 May 19:06
 
11
0
qalampir.uz

Veto vaqtida “xorijiy agentlar” to‘g‘risidagi qonunga o‘zgartirishlar kiritilmaydi – Zurabishvili 

Gruziyadagi “xorijiy agentlar” to‘g‘risidagi qonunga Prezident veto qo‘yishi vaqtida o‘zgartirishlar kiritilmaydi. Bu haqda mamlakat Prezidenti Salome Zurabishvili Polshaning TVP World telekanaliga bergan intervyusida ma’lum qildi. "Uni (qonunni) o‘zgartirish mumkin emas. Yevropaga qarshi bo‘lgan ushbu qonunni birdaniga kichik tuzatishlar kiritish orqali bizni Yevropaga yaqinlashtiradigan shaklga keltirib bo‘lmaydi", deydi Zurabishvili jurnalistning vet

10 May 13:30
 
25
0
qalampir.uz

Rafah operatsiyasi Isroilni HAMASni mag‘lub etishga yaqinlashtirmaydi – Oq uy

AQSH Prezidenti Jo Bayden Isroil Rafahdagi keng ko‘lamli operatsiyasi bilan G‘azo sektoridagi HAMASni yo‘q qilish maqsadiga erisha olmaydi, deb hisoblaydi. Bu haqda kecha, 9 may kuni e’lon qilingan Oq uy bayonotida so‘z boradi. "Uning (Prezident Bayden) fikricha, Rafahni mag‘lub etish bilan bu maqsadga erishib bo‘lmaydi", degan Oq uyning milliy xavfsizlik aloqalari koordinatori Jon Kirbi jurnalistlar bilan bo‘lib o‘tgan brifingda. Kirbining qayd etishicha, H